Yapay zekâ ve derin öğrenme algoritmalarının gelişimiyle birlikte, kişilerin ses ve görüntü verilerinin gerçeğe aykırı biçimde taklit edilmesi ve manipüle edilmesi temeline dayanan deepfake teknolojisi, ceza hukukunda yeni uyuşmazlık alanları doğurmuştur. Bireylerin rızası olmaksızın üretilip gerçek olmayan ses ve video kayıtları; kişisel verilerin korunması, özel hayatın mahremiyeti, malvarlığı hakları ve kişi hürriyeti üzerinde ağır ihlallere yol açabilmektedir. Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında deepfake içeriklerinin üretilmesi, yayılması ve haksız menfaat temininde veya kişileri baskı altına almada kullanılması; özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134), şantaj (TCK m. 107), nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 157, m. 158) ve kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme (TCK m. 136) başta olmak üzere farklı çeşitlerde suç tiplerini oluşturmaktadır.
1. Hukuki Tanım ve Genel Çerçeve
Deepfake teknolojisi; ses, fotoğraf ve video kayıtlarının yapay zeka tabanlı algoritmalar vasıtasıyla işlenerek gerçeğe son derece yakın sentetik medya verilerine dönüştürülmesini ifade eder. Ceza hukuku açısından deepfake, bağımsız bir suç tipi olarak düzenlenmemiş olmakla birlikte, ceza normlarının maddi konusunu veya suçun icrasında başvurulan vasıtayı teşkil etmektedir.
Failin, mağdura ait görsel veya işitsel verileri rızaya aykırı şekilde temin edip manipüle etmesi, bunları şantaj aracı kılması veya denetim olanağını ortadan kaldıracak yoğunlukta bir hile mekanizması kurarak malvarlığı zararına sebebiyet vermesi, TCK’nın genel ve özel hükümleri çerçevesinde cezai sorumluluğu doğurmaktadır.
2. Korunan Hukuki Yarar
Deepfake vasıtasıyla işlenen suçlarda korunan hukuki yarar, eylemin yöneldiği suç tipine göre çeşitlilik arz eder:
Özel Hayatın Gizliliği ve Mahremiyet: TCK m. 134 kapsamında, bireyin başkaları tarafından bilinmesini istemediği, fiziki veya dijital mahremiyet alanına ilişkin gizlilik korunur.
Kişi Özgürlüğü ve İrade Serbestisi: TCK m. 107 (şantaj) kapsamında, bireyin hür iradesiyle karar verme ve eylemde bulunma özgürlüğü, şeref ve saygınlığına yönelik saldırılara karşı teminat altına alınır.
Malvarlığı Hakları ve Güven: TCK m. 157 ve m. 158 kapsamında, kişilerin malvarlığı değerleri ile bilişim sistemleri ve ticari ilişkilerdeki dürüstlük ve güven duygusu korunur.
Kişisel Verilerin Korunması: TCK m. 136 kapsamında, bireyin kendi dijital kimliği, yüzü ve sesi üzerindeki tasarruf yetkisi ve bilgi güvenliği korunur.
3. Suçun Maddi ve Manevi Unsurları
A. Maddi Unsurlar
Fail ve Mağdur: Bu suçların faili herkes olabilir. Mağdur ise sesi, yüzü kopyalanan veya manipüle edilen içeriklerle aldatılan/tehdit edilen gerçek kişilerdir.
Hareket: Deepfake oluşturmak üzere verileri işlemek, bunları üçüncü kişilere göndermek, internet ortamında yayımlamak veya mağduru hataya düşürmek amacıyla kullanmaktır.
Netice: İlgili suçun tipikliğine göre ifşa gerçekleşmesi, mağdurun iradesinin sakatlanarak haksız menfaatin temin edilmesi veya mağdurun malvarlığında eksilme meydana gelmesidir.
B. Manevi Unsur
Deepfake eylemleri, kural olarak genel kast ile işlenir. Ancak şantaj suçunda failin kendisine veya başkasına yarar sağlama ya da haksız bir davranışta bulunmaya zorlama yönündeki özel kastı (saiki) aranır. Dolandırıcılık suçunda da failin bilerek ve isteyerek hileli hareketlerle haksız menfaat temin etme kastı bulunmalıdır.
4. Suç Tipleri ve Nitelikli Haller
A. Özel Hayatın Gizliliğini İhlal (TCK m. 134) ve Müstehcenlik (TCK m. 226)
Kişinin yüzünün fotomontaj veya deepfake yöntemleriyle çıplak veya cinsel içerikli görüntülere yerleştirilmesi ve yayılması, TCK m. 134/2 kapsamında görüntü veya seslerin ifşası suçunu oluşturur. Yargıtay kararlarında, rıza dışı elde edilen fotoğrafların montajlanarak yayımlanması durumunda eylemin mağdurun mahremiyet alanına doğrudan tecavüz teşkil ettiği kabul edilmektedir. Eylemin çocuklara yönelik olarak gerçekleştirilmesi halinde TCK m. 226 hükümleri devreye girmektedir.
B. Şantaj Suçu (TCK m. 107)
Failin, mağdurun sesini veya görüntüsünü manipüle ederek hazırladığı deepfake içerikleri (örneğin müstehcen video veya ses kayıtları) mağdura gösterip, “dediklerimi yapmazsan internete yüklerim” veya “ailene gönderirim” şeklinde tehditte bulunması, TCK m. 107/2 delaletiyle m. 107/1 kapsamında şantaj suçunu oluşturur. Suç, tehdit içerikli beyanın mağdura ulaşması ve mağdurun iradesine yöneltilmesi ile tamamlanır; menfaatin fiilen temin edilmiş olması şart değildir.
C. Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Nitelikli Dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f)
Deepfake teknolojisi ile şirket yöneticilerinin, aile fertlerinin veya kamu görevlilerinin ses ve görüntülerinin taklit edilerek mağdurdan para veya malvarlığı transferi talep edilmesi halinde nitelikli dolandırıcılık suçu oluşur.
Yargıtay yerleşik içtihatlarında dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için hilenin sergileniş biçimi bakımından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte ve belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olması gerektiğini belirtmektedir. Deepfake teknolojisinin sağladığı gerçeklik algısı, failin kurduğu hileyi yoğunlaştırmakta ve denetim imkânını zedelemektedir.
5237 sayılı TCK m. 158 güncel metni şu şekildedir:
D. Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme (TCK m. 136)
Kişinin internette kamuya açık veya kapalı profillerinden temin edilen fotoğraflarının rıza dışı alınıp manipülasyon amacıyla üçüncü kişilere verilmesi veya yayılması, TCK m. 136/1 kapsamında suç teşkil eder. Görüntü mahremiyet alanı dışında kalsa dahi kişisel veri vasfını korur.
5. Suçların İçtimaı ve Usul Hukuku Boyutu
- Fikri İçtima (TCK m. 44): Failin tek bir eylemle birden fazla suçun oluşumuna sebebiyet vermesi halinde (örneğin montajlanan fotoğrafın yayımlanmasıyla hakaret, müstehcenlik ve kişisel verileri hukuka aykırı yayma suçlarının birlikte işlenmesi), TCK m. 44 uyarınca en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulması gerekir.
- Zincirleme Suç (TCK m. 43): Aynı suç işleme kararı kapsamında, değişik zamanlarda aynı mağdura karşı birden fazla kez manipülatif içeriklerle şantaj veya ifşada bulunulması durumunda zincirleme suç hükümleri tatbik edilir.
- Uzlaştırma ve Şikâyet: TCK m. 134 kapsamındaki özel hayatın gizliliğini ihlal suçu şikâyete ve uzlaştırmaya tabi iken; şantaj (TCK m. 107) ve nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) suçları şikâyete bağlı olmayıp re’sen soruşturulur ve uzlaştırma kapsamında yer almaz.
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): 5271 sayılı CMK m. 231 uyarınca zararın giderilmesi koşulunda aranacak zarar kavramı yalnızca ölçülebilir somut maddi zararları kapsamakta olup manevi zararları kapsamamaktadır. 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026) ile CMK m. 231/12 uyarınca HAGB kararlarına karşı istinaf ve temyiz kanun yolu düzenlenmiştir.
- Hakaret Suçunda Şikâyet Süresi: 7531 sayılı Kanun (RG 14.11.2024) ile TCK m. 73/2’ye eklenen hüküm uyarınca:
6. Teknik İspat Yöntemleri ve Dijital Delillerin Değerlendirilmesi
Deepfake dosyalarında iddia ve savunmanın sübutu, adli bilişim incelemelerine dayanır:
- Görsel ve İşitsel Spektrum İncelemeleri: Piksel tutarsızlıkları, yüz sınırlarında bulanıklık, ışık ve gölge uyumsuzlukları, göz kırpma frekansları ve ses dalga boyu analizleri yapılarak materyalin sentetik olup olmadığı tespit edilir.
- Dijital Materyallerin Sıhhati ve İnceleme: Failin el koyulan dijital materyalleri, log kayıtları, IP adresleri ve iletişim tespit tutanakları (HTS/mesajlaşma dökümleri) CMK m. 134 usulüne uygun incelenmelidir.
- Kusur Yeteneği: Sanığın eylemleri sırasında cezai ehliyetinin tespiti için gerektiğinde sağlık kurulu raporu aldırılmalıdır.
7. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Sosyal medyadan aldığım bir fotoğrafı deepfake ile müstehcen hale getirip mağdura göndermek suç mudur?
Evet. Bu eylem TCK m. 107 kapsamında şantaj suçunu oluşturabileceği gibi, TCK m. 136 (kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme ve işleme) ve TCK m. 134/2 (özel hayatın gizliliğini ihlal) suçlarını da oluşturur.
2. Deepfake ile bir yöneticinin veya yakının sesi taklit edilerek para istenirse ceza ne olur?
Bu fiil, TCK m. 158/1-f kapsamında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturur. Hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
3. Sahte pornografik video internette yayılırsa hangi suça vücut verir?
Rıza dışı montajlanan cinsel içerikli görüntülerin internette yayımlanması TCK m. 134/2 (özel hayatın gizliliğini ihlal) ve duruma göre TCK m. 226 (müstehcenlik) ile TCK m. 136 suçlarını oluşturur.
4. Şantaj suçunda fail talep ettiği parayı alamasa da cezalandırılır mı?
Evet. Şantaj suçu bir tehlike suçu olup, tehdidin ve haksız talebin mağdura ulaşmasıyla suç tamamlanır; failin menfaati fiilen elde etmiş olması aranmaz.
5. Deepfake mağduru şikâyetten vazgeçerse kamu davası düşer mi?
Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134) şikâyete bağlıdır ve vazgeçme ile düşme kararı verilebilir. Ancak şantaj (TCK m. 107) ve nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) suçları şikâyete tabi olmadığından re’sen kovuşturulur ve dava düşmez.
8. İlgili Emsal İçtihatlar
Yargıtay 15. Ceza Dairesi, T. 14.11.2013, E. 2012/9846, K. 2013/17606
Dolandırıcılık suçunun unsurları ve bilişim sistemlerinin kullanımı bağlamında:
“Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir” “Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır” “Bilişim sisteminin aldatılmasından söz edilemeyeceği için, ancak bu sistemin araç olarak kullanılarak bir insanın aldatılması yani dolandırılması halinde bu bendin uygulanması mümkündür” “nitelikli dolandırıcılık ve şantaj suçlarının oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir“
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, T. 16.01.2024, E. 2023/5354, K. 2024/703
Montaj yoluyla sahte çıplak görüntü oluşturma tehdidiyle menfaat teminine ilişkin olarak:
“bak fotoğrafı atcam sana senin fotoğrafını aldım fotoşhopla çıplak yapıp facebook twıttra sayfalara atmak için aldım ben senden sadece benle 5 dk terbıyesız konusmanı ıstıyorum” “70 milyona rezil olursun … benle buradan konusacaksan konus yoksa unut fotoğrafını” “Sanığın eyleminin 5237 sayılı Kanun’un 107 nci maddesinin ikinci fıkrasına giren suçu oluşturduğu“
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, T. 10.06.2024, E. 2020/984, K. 2024/3050
Fotoğrafların müstehcen içeriklere montajlanarak yayımlanması ve fikri içtima uygulaması:
“müstehcen içerikli resimlere montajlanarak yayınlanması” “TCK’nın 125/1. maddesinde düzenlenen hakaret, TCK’nın 226/2. Maddesinde düzenlenen müstehcenlik ve aynı Kanun’un 136/1. maddesinde düzenlenen verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçlarını oluşturduğu” “TCK’nın 44/1. maddesi uyarınca bir eylem ile birden fazla suçun oluşmasına neden olan sanık hakkında daha ağır cezayı gerektiren TCK’nın 136/1. maddesinde düzenlenen verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçundan resimleri kullanılan kişi sayısınca hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi“
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, T. 24.06.2015, E. 2013/24285, K. 2015/31943
Manipüle görsel ile tehdit ve şantaj suçu:
“Sanığın, MSN’den görüştüğü mağdura yönelik ‘kamerasını açmadığı takdirde, çıplak haliyle yapmış olduğu fotomontaj resmini internet sitelerine yükleyeceğini bildirmesi’ şeklindeki eyleminin TCK’nın 107. maddesinde düzenlenen şantaj suçunu oluşturduğu gözetilmeden, suç vasfında yanılgıya düşülerek, hüküm kurulmuş ise de, karşı temyiz olmadığından bozma yapılamayacağı” “Sanığa yükletilen tehdit eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı“
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, T. 02.03.2015, E. 2014/20206, K. 2015/3774
Müdahale edilmiş resimlerin ifşası ve özel hayatın gizliliğini ihlal:
“mağdurun yarı çıplak resmine müdahale edilerek oluşturulan ve mağdurun sadece başı ile yüzünü gösteren fotoğrafının profil resmi olarak kullanılıp, anılan fotoğrafın orijinal olanı da dahil olmak üzere mağdurun belden yukarısını gösteren çıplak fotoğraflarının, “Albümler” kısmında yayımlandığı anlaşılmakla” “sanığın, sahte facebook hesabı üzerinden, mağdurun çıplaklık gibi özel hayatına ilişkin görüntülerini de ifşa etmesi karşısında, sanık hakkında ayrıca TCK’nın 134/2. maddesindeki özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan mahkumiyet kararı verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi“
Deepfake Suçları ve Hak Arama Hürriyetinde Avukatın Rolü
Deepfake teknolojisinin yarattığı karmaşık dijital manipülasyonlar ve adli bilişim süreçleri karşısında, tarafların hak kaybına uğramaması ve sürecin hukuka uygun yürütülmesi kritik önem taşır. Gerek teknik delillerin doğru değerlendirilmesi gerekse zamanaşımı, şikâyet ve içtima gibi usul hükümlerinin eksiksiz uygulanması bakımından alanında uzman bir avukatın rehberliği, adil yargılanma hakkının ve hak arama hürriyetinin en temel güvencesidir.