1) Delil Kavramı ve Türleri
Uyuşmazlık konusu maddi vakıaların aydınlatılması ve bu doğrultuda hakim uyuşmazlığın çözümü noktasında vicdani bir kanaate ulaşmasını sağlayan ispat vasıtalarına delil denilmektedir. Davanın tarafları, söz konusu ispat vasıtaları marifetiyle yargılamanın seyrini ve neticesini kendi lehlerine yönlendirmeyi amaçlarlar. Türk usul hukukunda deliller esas itibarıyla ikiye ayrılmaktadır:
a) Kesin Deliller: Kanunda sınırlı olarak düzenlenen ve hukuki sonuçları önceden belirlenmiş olan ispat vasıtalarıdır. Hakim, huzurdaki uyuşmazlıkta kesin bir delilin varlığı halinde bu delille bağlı olup, takdir yetkisi olmaksızın hüküm kurmak zorundadır. Mevzuatımızda öngörülen şartların varlığı halinde senet, yemin ve kesin hüküm kesin delil niteliği taşımaktadır.
b) Takdiri Deliller: Kesin delillerin aksine bağlayıcılığı bulunmayan, şartları ve hükümleri kanunda kesin olarak sınırlandırılmayan delillerdir. Bu nitelikteki deliller hakimi bağlamamakta olup; hakim, takdiri bir delile dayanarak hüküm kuracağı takdirde bu hususu kararında hukuki gerekçeleriyle birlikte açıklamakla yükümlüdür.
Yukarıda açıkladığımız çerçevede WhatsApp yazışmaları, hukuki niteliği itibarıyla hem “takdiri” hem “yazılı” hem de “elektronik” delil kapsamına girmektedir.
WhatsApp yazışmalarının delil olarak kullanılabileceği başlıca mevzuat kaynakları:
4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu bu davalarda uygulanacak başlıca mevzuat kaynaklarını oluşturur.
| 15/01/2020 tarihli ifade tutanağına “özet” halinde geçirilen WhatsApp mesajlaşma kayıtlarının, CMK’nin 134. maddesi kapsamında görüşme tarihleri, saatleri belirtilerek, ayrıntılı diyaloglar şeklinde, ekran görüntülerine de yer verilerek denetime olanak verecek şekilde tutanağa bağlanması, bu şekilde düzenlemiş bir tutanak mevcut ise aslı ve denetime olanak verecek şekilde onaylı suretinin dosyaya konulması, söz konusu evrakların duruşmada sanığa okunarak diyeceklerinin sorulması, tüm deliller birlikte değerlendirilip, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiği halde, eksik inceleme ile savunma hakkını kısıtlar nitelikte hüküm kurulması, bozma nedenidir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi 2021/2849 E. , 2021/5922 K.). |
2) WHATSAPP VE TÜREVİ UYGULAMALARDA ELDE EDİLEN BİLGİLERİN HUKUKİ NİTELİĞİ:
Cep telefonu kullanımının yaygınlaşmasıyla WhatsApp, günümüzün en popüler iletişim araçlarından biri haline gelmiş olup işbu aplikasyon üzerinden her an haberleşme sağlanabilir, kontak kurulabilir, hatta ortak bir gaye çevresinde toplanan insanlar, grup mesajlaşması üzerinden anlık olarak birbirleriyle iletişim sağlayabilir. Bu bağlamda da WhatsApp kullanıcılarının, aplikasyon üzerindeki diyaloglarını kaydedip yargıya taşıyıp delil olarak sunmaları da mümkün hale gelmiştir.
2.1) Delillerin Edinilme Şekilleri:
Delillerin hangi yollar ile edinildiği, hukuki niteliğini belirleyen temel kriterdir. Hukuka aykırı olarak elde edilen deliller, mahkemece kabul edilmez; bilakis, suç niteliği dahi teşkil edebilir. Dememiz o ki söylemlerimizden kastımız, her mesajlaşmanın delil niteliği teşkil edemeyeceğidir. İşbu hususta 4 kriterimiz mevcuttur:
- Hukuka uygun şekilde elde edilmiş olmalı: En önemli şart budur. Velevki başkasının telefonu izinsiz karıştırılıyor veyahut da gizli bir yol ile mesajlar elde ediliyor ise işbu müstakbel deliller geçersiz sayılırken; farklı bir senaryoda kişi, kendi telefonundaki mesajlardan veya taraflar arasında geçen konuşmalardan sağlamış ise işbu müstakbel delili, hukuka uygun yolla elde edilmiş olarak kabul edilir.
- Mesajların gerçekliği kanıtlanmalı: Mahkemenin soracağı iki soru mevcuttur. İlki mesajın gerçekten muhatap kişilere ait olması, ikincisi ise mesajlaşmaların sahte veya gerçek olup olmayacağıdır. Anlatılan durumda teknik incelemeler ile gerçeklik ispat edilebilir.
- Mesaj içeriği açık ve net olmalı: Borcunu yarın ödeceyeceğini beyan eden kişinin iletisi “borcumu yarın ödeyeceğim” şeklinde kesin olmalı iken “tamam, hallederiz” vb. şeklinde edilen beyanlar, delil niteliği taşımaz.
- Manipülasyon vuku bulmamış olmalı: Ekran görüntülerinin kesilmemiş, düzenlenmemiş, cımbızlanmamış, yani tamamen şeffaf olması gerekir
5271 sayılı Kanun’un 134. maddesi kapsamında şüphelinin cep telefonu incelenip, telefondan ele geçirilen bilgilerin kayıt altına alınabilmesi için hâkim kararı veya hâkim onayına sunulmak üzere Cumhuriyet savcısının yazılı emrinin bulunması gerektiği, rızası bulunsa dahi şüphelinin telefonunun incelenip, telefon içeriğindeki mesaj ve benzeri bilgilerin kayıt altına alınamayacağı ve bu kurallara uyulmadan elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağı anlaşılmakla;
5271 sayılı Kanun’un 134. maddesi uyarınca hukuka uygun olarak karar veya yazılı emir alınmaksızın, sanığa ait telefonda bulunan Whatsapp mesajlarına ilişkin olarak tanzim edilen 02.03.2020 tarihli “telefon ön inceleme ve muhafaza altına alma tutanağı”nın, sanığın telefonunda incelemeyapılmasına rızası bulunsa dahi hukuka uygun delil niteliğinde olmadığı ve hükme esas alınamayacağı; tanık sıfatıyla dinlenmemiş olmalarına rağmen anlatımlarının hükme esas alındığı belirtilen tutanak mümzileri, tanık sıfatıyla dinlenmiş olsalar dahi tutanak içeriğine göre uyuşturucu madde alışverişinin görülmemiş olduğunun anlaşılmasına göre anlatımlarının sonuca etkili olmayacağı gözetilerek yapılan incelemede;
Haklarında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan işlem yapılan … ve … ile aralarında uyuşturucu madde alışverişinin gerçekleştiğine dair görgüye dayalı tespit bulunmayan ve kendisinde herhangi bir uyuşturucu ya da uyarıcı madde ele geçmeyen sanığın savunmasının aksine, …’ın üzerinde yakalanan uyuşturucu maddeyi fiziki takipten ve yakalamanın gerçekleşmesinden daha önceki bir zaman diliminde sanıktan aldığına ilişkin soruşturma aşamasındaki soyut beyanı dışında her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı gözetilmeden, sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi hukuka aykırı görülmüştür
(Yargıtay 10. Ceza Dairesi 2023/15758 E. , 2024/18787 K.)
Whatsapp mesajlarının önem teşkil ettiği davalar:
Whatsapp yazışmaları birçok farklı dava türünde kullanılabilir:
-Boşanma davaları
-Alacak davaları
-İş hukuku davaları
-Hakaret ve tehdit suçları
-Dolandırıcılık davaları
| Şikâyetçinin facebook isimli sosyal medya hesabında gördüğü satılık araç ilanı üzerine şüpheli ile irtibata geçtiğinin, söz konusu araç için banka üzerinden 9.000,00 TL ön ödeme yapıldığının, ancak araç teslim edilmediği gibi ödenen paranın da iade edilmediğinin, şüpheliye ulaşılamadığının, bununla birlikte; aynı ilanın yeniden yayınlandığının ve Whatsapp üzerinden fotoğrafı gönderilen kimlik kartı ve ruhsatın sahte olup üzerinde bulunan T.C Kimlik numarasının sonradan eklendiğinin, şüphelinin haksız menfaat temin ederek atılı suçları işlediğinin iddia olunması karşısında; şüphelinin açık kimlik ve adres bilgilerinin tespit edilerek ifadesine başvurulması, banka hesap hareketlerinin getirtilmesi, banka dekontlarının ve whatsapp yazışmalarının incelenmesi, görüşme sağlanan telefon numarası ile ilana ait bilgilerin araştırılması, whatsapp üzerinden fotoğrafı gönderilen kimlik kartı ve ruhsatın sahte olup olmadığının tespit edilmesi, sonucuna göre somut olayda dolandırıcılık suçunun unsurlarının bulunup bulunmadığının takdir ve tayin edilmesi gerekirken; “…taraflar arasındaki ilişkinin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu…” şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine “…yöntemince yapılan soruşturmada toplanan delillere, alınan beyanlara ve tüm dosya kapsamına göre; soruşturma konusu olayda kamu davasının açılmasını gerektirir yeterli şüphe oluşturan delil elde edilemediği…” şeklindeki hatalı ve dosya kapsamıyla uyumlu olmayan gerekçe ile itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2023/6480 E. , 2024/10416 K.). |
Bahsetmiş bulunduğumuz whatsapp mesajlarının delil olarak sunulma yöntemleri:
-Ekran görüntüsü: En yaygın yöntemdir, avantajı hızlı ve kolay olmasıdır. Dezavantajı ise manipülasyona açık, değiştirilmeye montajlanmaya veya cımbızlanmaya açık olmasıdır.
-Noter onaylı tespit: Mesajlar noter aracılığı ile kayıt altına alınabilir, avantajı güçlü delil olarak nitelendirilmesi iken dezavantajı ise ek maliyet meydana getirmesidir.
-Bilirkişi incelemesi: Mahkeme, teknik uzmanlara inceleme yaptırır.
-Telefon İncelemesi: Cihaz üzerinden doğrudan kontrol yapılır.
Delil Gücü Kıyaslama Göstergesi
| Delil Türü | Açıklama | Güvenilirlik |
| Sesli Mesajlar | Kayıtlı Konuşmalar | Yüksek |
| Noter Tespiti | Resmi kayıt | Çok Yüksek |
| Bilirkişi Raporu | Teknik inceleme | Çok Yüksek |
| Telefon İncelemesi | Orijinal cihaz üzerinden doğrulama | En Yüksek |
| Ekran Görüntüsü | Basit SS | Orta |
Ceza Hukuku Açısından Değerlendirme:
TCK kapsamında:
-Tehdit
-Hakaret
-Şantaj gibi suçlarda whatsapp mesajları güçlü delil niteliği taşır.
| Dosyada bulunan en önemli delillerden olan mağdure ile sanığın, olay öncesinde ve sonrasında “WhatsApp” isimli uygulama üzerinden gerçekleştirdikleri yazışmaların mağdurenin beyanları ile tutarlı olduğu, on beş yaşından küçük mağdureye mesaj göndererek kendisi ile cinsel ilişkiye girmek için evine gelmesini istediği, mağdurenin gelmek istememesi üzerine elinde bulunan ses ve görüntü videolarını internette yayınlamakla tehdit ettiği, bu yazışmaların sanık ile mağdure arasında yapıldığı hususunda herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı, mağdurenin hayatından çıkacağına dair mesajlarına itibar etmesi nedeni ve ayrıca iradesi olmadan sanığın ikametine gitmek zorunda kaldığı, sanığın burada varolduğunu iddia ettği görüntü ve ses kayıtlarını mağdureye vermeyip gitmesine engel olarak mağdureyle zorla cinsel ilişkiye girdiğinin anlaşılması karşısında eylemlerinin 5237 sayılı Kanun’un 103 üncü maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve aynı Kanun’un 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (f) bendi ile beşinci fıkrasında düzenlenen kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarını oluşturduğu gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hukuka aykırı bulunup o yer Cumhuriyet savcısının temyizi yerinde görülmüştür (Yargıtay 9. Ceza Dairesi 2021/12229 E. , 2023/1515 K.). |
Boşanma Davası Açısından Değerlendirme:
En sık kullanılan alanlardan biridir.
Örnek Kullanımlar:
-Aldatma (sadakatsizlik)
-Psikolojik şiddet
-Hakaret
-Ziynet Alacağı
-Tehdit
Mahkemeler özellikle:
-Mesajın içeriği
-Sürekliliği
-Karşı tarafın inkarı gibi unsurları değerlendirir.
| Somut olayda, Mahkemece boşanmaya sebebiyet veren vakıalarda davalı-karşı davacı kadın WhatsApp görüşme kayıtları uyarınca sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği gerekçesi ile tam kusurlu bulunarak asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir. Yapılan yargılama ve toplanan delillerden, davacı-karşı davalı erkeğin eşinin WhatsApp web oturumu ile elde edilen görüşme kayıtlarının hukuka aykırı delil olduğu anlaşılmaktadır. 6100 sayılı Kanun’un 189 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereği yargılama sırasında taraflarca sunulan delillerin elde ediliş biçiminin mahkeme tarafından re’sen göz önüne alınacağı ve delilin her ne surette olursa olsun hukuka aykırı olarak elde edildiğinin tespit edilmesi hâlinde, diğer tarafça bir itiraz ileri sürülmese dahi mahkemece caiz olmadığına karar verileceği düzenlenmiş olup gerçekleşen bu durum karşısında bu delil hukuka aykırı nitelikte olduğundan kusur belirlemesinde dikkate alınamaz ve sadakat yükümlülüğüne aykırı davranış davalı- karşı davacıya kusur olarak yüklenemez. Hal böyle iken davalı- karşı davacının boşanmaya sebebiyet verecek başkaca kusuru da ispatlanmadığı nazara alınmadan davanın reddi yerine davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış ve bozmayı gerektirmişti. (Yargıtay Kararı – 2. H.D., 2023/5012 E. , 2024/ 1780 K.) |
İş Hukukunda WhatsApp Delili:
İşçi işveren ilişkilerinde:
-Fazla mesai talepleri
-İşten çıkarma bildirimleri
-Talimatları
WhatsApp üzerinden yapılabiliyor. Bu durumlarda mesajlar, önem taşıyan delillerden olabilir.
4)WhatsApp Mesajlarının İspatı Nasıl Yapılır?
A) Numara doğrulama: Mesajın kime ait olduğu belirlenir.
B) Teknik İnceleme: IP kayıtları, cihaz bilgiler incelenir.
C) Bilirkişi Raporu: Mahkeme, uzman incelemesi ister.
Pratik Tavsiyeler:
-Delil olma potansiyeli taşıyan hiçbir mesajınızı silmeyin.
-Yedekleme yapmaya özen gösterin.
-Önemli konuşmaları noter eşliğinde kayıt altına alın.
-Manipülasyondan kaçının, karşı tarafın kendi lehine olan mesajları ve görüntüleri cımbızlama yolu ile delil olarak sunmasına müsamaha göstermeyin.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- WhatsApp ekran görüntüsü tek başına yeterli midir?
-Genelde hayır. Destekleyici delillerin mevcut olması aranır.
- Başkasının WhatsApp mesajlarını kullabilir miyim?
-Hayır. Hukuka aykırı elde edilen delililler geçersiz sayılır.
- Silinen mesajlar geri getirilebilir mi?
-Evet, teknik incelemelerle bazı durumlarda mümkün olur.
- Whatsapp konuşmaları inkar edilirse ne olur?
-Bilirkişi incelemesi yapılır ve teknik doğrulama aranır.
- Sesli mesajlar delil sayılır mı?
-Evet, özellikle tehdit ve hakaret davalarında güçlü delildir.
- WhatsApp yazışmaları noter olmadan geçerli mi?
-Evet, ancak noter onayı delil gücünü artırır.
- Eşimin mesajlarını izinsiz alırsam kullanabilir miyim?
-Çoğu durumda hayır. Bu durum hukuka aykırı delil sayılabilir.
8) WhatsApp web üzerinden alınan dökümler mahkemeye nasıl sunulmalıdır?
-WhatsApp mesajları, ekran görüntüsü, yazılı döküm, noter onayı veya adli bilişim raporlarıyla mahkemeye delil olarak sunulabilir. İçeriğin doğruluğunun ispatlanması için ek delillerle desteklenmesi önerilir.
9) WhatsApp mesajlaşmaları, tek başına yeterli bir delil midir?
-Genellikle hayır; mahkemeler mesajların tek başına kesin delil teşkil etmesini beklemez ve ek kanıtlarla desteklenmesini talep eder.
10)WhatsApp yazışmalarının delil niteliğini teşkil edebilmesi adına karşı tarafın onayı aranır mı?
– Hayır, ancak karşı taraf işbu yazışmaları inkar ederse mahkeme, bilirkişi incelemesi veyahut da tanık beyanları gibi ek deliller talep edebilir
İşlemiş Bulunduğumuz “WhatsApp Mesajlaşmalarının, Delil Niteliği Teşkil Edebilme Potansiyeli” Hususu Üzerine Araştırmış Olduğumuz Emsal Kararlar Ektedir:
| 1)Whatsapp sistemi, telefon ve internet ortamında internet vasıtası ile iletişimi gerçekleştiren bir sistemdir. Burada kişi, kişiler ile iletişime geçtiği gibi gruplar kurarak grup içiresinde iletişim gerçekleştirilmektedir. Ancak bu sistem kendi içinde korunan ve 3. kişilere kapalı bir konumdadır. Dolayısı ile işçilerin iş akışını bozmadığı ve çalışmaların etkilemediği sürece bir grup kurmaları ve burada iletişim içinde olmaları yasak değildir. İşçilerin bu kapsamda burada iletişimlerinin kişisel veri olarak da korunması esastır. Somut uyuşmazlıkta, whatsapp konuşmaları gizlilik içeren kişisel veri niteliğinde olduğundan, salt nasıl temin edildiği anlaşılamayan bu yazışmalara dayanılarak iş aktinin feshi haksız olup, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulü yerine reddi hatalıdır. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2018/10718 E., 2019/559 K.) 2) Bank Asyaya para yatıran sanık …; örgüte müzahir…’ın yönetim kurulu yedek üyesi olan, talimatla uyumlu olarak Bank Asyaya para yatıran, dijital materyal inceleme raporuna göre telefonunda kakaotalk programı kalıntısı ve 2016 yılına ait sohbet toplantılarına ilişkin yazışmalar ile WhatsApp gruplarında örgütsel faaliyetler ile ilgili örgütsel yazışmalar tespit edilen sanık … hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan; örgüte müzahir…’ın yönetim kurulu asil üyesi olan, dijital materyal inceleme raporunda hizmet ve cemaatle ilgili yazışmaları tespit edilen ve talimatla uyumlu olarak Bank Asyaya para yatıran sanık … hakkında ise örgüte yardım etme suçundan kurulan mahkumiyet kararlarına yönelik vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı, eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu anlaşılmakla; hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır. (Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 2023/ 6471 E., 2023/3777 K.) 3) Temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, özellikle davacı tarafın dosyaya sunmuş olduğu Whatsapp konuşması olduğu anlaşılan ekran görüntüsü fotokopisinde kullanıcı adı ve telefon numara bilgilerinin yer almamasına, alınan bilirkişi raporuna göre yazışmaların içeriğinin sağlıklı olarak tespitine imkan olmadığının anlaşılmasına, davacının davalıya elden borç verdiğini usulüne uygun bir biçimde ispat edememesine, davacının mutabakat belgesi olarak sunduğu tablonun tarafların isim ve imzasını içermediğinin anlaşılmış olmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2022/ 8118 E., 2023/3152 K.) |