GİRİŞ
6284 sayılı Kanun, 20 Mart 2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve Türk hukuk sisteminde şiddet mağdurlarının korunmasına yönelik kapsamlı bir düzenleme getirmiştir. Kanun, İstanbul Sözleşmesi’ne taraf olmanın getirdiği yükümlülükler doğrultusunda hazırlanmış ve şiddet mağdurlarının korunmasını amaçlamıştır. Bu bağlamda, kanun kapsamında öngörülen koruyucu ve önleyici tedbirler, mağdurların güvenliğini sağlamayı ve şiddetin önlenmesini hedeflemektedir.
1-) Koruyucu ve Önleyici Tedbirler Nedir ?
6284 sayılı Kanun, koruyucu ve önleyici tedbirleri iki ana başlık altında düzenlemiştir:
Koruyucu Tedbirler: Mağdurların güvenliğini sağlamak amacıyla uygulanan tedbirlerdir.
Önleyici Tedbirler: Şiddet uygulayan kişiye yönelik olarak uygulanan tedbirlerdir ve şiddetin tekrarını önlemeyi amaçlar.
2-) Koruyucu Tedbirler
Mülki amirler ve hâkimler tarafından verilebilecek koruyucu tedbirler arasında şunlar bulunmaktadır:
-Barınma Yeri Sağlanması: Şiddet mağduruna ve gerekiyorsa çocuklarına, bulunduğu yerde veya başka bir yerde uygun barınma yeri sağlanması.
-Geçici Maddi Yardım: Diğer kanunlar kapsamında yapılacak yardımlar saklı kalmak üzere, şiddet mağduruna geçici maddi yardım yapılması.
-Rehberlik ve Danışmanlık Hizmeti: Psikolojik, meslekî, hukukî ve sosyal bakımdan rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi.
-Geçici Koruma Altına Alınması: Hayatî tehlikesinin bulunması hâlinde, ilgilinin talebi üzerine veya resen geçici koruma altına alınması.
-İşyeri Değiştirilmesi: Şiddet mağdurunun işyerinin değiştirilmesi.
-Yerleşim Yeri Değişikliği: Mağdurun evli olması hâlinde müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesi.
-Aile Konutu Şerhi: Türk Medenî Kanunu’ndaki şartların varlığı hâlinde ve korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması.
-Kimlik ve Bilgilerin Değiştirilmesi: Mağdurun kimlik ve ilgili bilgi ve belgelerinin değiştirilmesi.
3-) Önleyici Tedbirler
Önleyici tedbirler, şiddet uygulayan kişiye yönelik olarak uygulanan tedbirlerdir ve şiddetin tekrarını önlemeyi amaçlar. Bu tedbirler arasında şunlar bulunmaktadır:
-Uzaklaştırma Kararı: Şiddet uygulayan kişinin, mağdurun bulunduğu yerden uzaklaştırılması.
-Yakınlaşmama Yasağı: Şiddet uygulayan kişinin, mağdurun belirli bir mesafeye yaklaşmaması.
-İletişim Yasağı: Şiddet uygulayan kişinin, mağdurla her türlü iletişimi kurmaması.
-Evin Terki: Şiddet uygulayan kişinin, aile konutunu terk etmesi.
-Silahların Alınması: Şiddet uygulayan kişinin, silahlarının alınması.
4-) Tedbirlerin Uygulama Süreci
Tedbir kararları, hâkim, mülki amir veya kolluk amiri tarafından verilebilir. Bu kararlar, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde derhâl uygulanabilir. Tedbir kararlarına aykırı davranılması durumunda, zorlama hapsi gibi yaptırımlar uygulanabilir.
5-) 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Alınabilecek Tedbirler
A-) Uzaklaştırma Kararı
Uzaklaştırma kararı, şiddet mağdurunun güvenliğini sağlamak amacıyla verilen bir tedbirdir. Bu karar, mağdurun bulunduğu konut, iş yeri veya okul gibi yerlerden şiddet uygulayan kişinin uzaklaştırılmasını içerir. Uzaklaştırma kararı, şiddet uygulayan kişinin mağdurla iletişim kurmasını, mağdura yaklaşmasını veya mağduru rahatsız etmesini engeller. Bu karar, mağdurun güvenliğini sağlamak amacıyla geçici bir süreyle uygulanır ve gerekirse uzatılabilir. Uzaklaştırma kararına uymayan kişi hakkında zorlama hapsi uygulanabilir. İlk ihlalde 3 günden 10 güne kadar, tekrarında ise 15 günden 30 güne kadar zorlama hapsi uygulanabilir
B-) Koruma Kararı
Koruma kararı, şiddet mağdurunun korunması amacıyla verilen bir tedbirdir. Bu karar, mağdurun güvenliğini sağlamak için çeşitli önlemleri içerir. Koruma kararı, mağdurun bulunduğu konutun değiştirilmesi, iletişim araçlarının kontrol altına alınması veya mağdurun geçici olarak başka bir yere yerleştirilmesi gibi önlemleri içerebilir. Koruma kararı, mağdurun güvenliğini sağlamak amacıyla geçici bir süreyle uygulanır ve gerekirse uzatılabilir.
C-) Gizlilik Kararı
Gizlilik kararı, şiddet mağdurunun kimlik bilgilerinin gizli tutulmasını sağlayan bir tedbirdir. Bu karar, mağdurun kimlik bilgilerinin, adresinin ve diğer kişisel bilgilerinin gizli tutulmasını sağlar. Gizlilik kararı, mağdurun güvenliğini sağlamak amacıyla uygulanır ve mağdurun kimlik bilgilerinin kötüye kullanılmasını engeller.
D-) Kimlik Değişikliği
Hayati tehlike içeren durumlarda, şiddet mağdurunun kimlik bilgilerinin değiştirilmesi mümkündür. Bu işlem, mağdurun güvenliğini sağlamak amacıyla yapılır ve mağdurun kimlik bilgilerinin değiştirilmesiyle birlikte yeni bir kimlik oluşturulur. Kimlik değişikliği, mağdurun güvenliğini sağlamak amacıyla son çare olarak uygulanır.
6-) Tedbirlere Aykırı Davranmanın Sonuçları
A-) Zorlama Hapsi
Tedbirlere uymayan kişi hakkında zorlama hapsi uygulanabilir. Zorlama hapsi, disiplin niteliğinde olup, adli sicile geçmez ancak kararlara uyulmaması hâlinde caydırıcıdır. İlk ihlalde 3 günden 10 güne kadar, tekrarında ise 15 günden 30 güne kadar zorlama hapsi uygulanabilir
B-) İtiraz ve İptal
Tedbirlere karşı itiraz edilebilir. İtirazlar, ilgili mahkemeler tarafından değerlendirilir ve karar verilir. Mahkeme, itirazı kabul ederse tedbiri iptal edebilir veya değiştirebilir.
7-) Kolluk Tarafından Verilebilecek Tedbir Kararları
a) Kendisine ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara, bulunduğu yerde veya başka bir yerde uygun barınma yeri sağlanması.
b) Diğer kanunlar kapsamında yapılacak yardımlar saklı kalmak üzere, geçici maddi yardım yapılması.
c) Psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal bakımdan rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi.
ç) Hayati tehlikesinin bulunması hâlinde, ilgilinin talebi üzerine veya resen geçici koruma altına alınması.
d) Gerekli olması hâlinde, korunan kişinin çocukları varsa çalışma yaşamına katılımını desteklemek üzere dört ay, kişinin çalışması hâlinde ise iki aylık süre ile sınırlı olmak kaydıyla, on altı yaşından büyükler için her yıl belirlenen aylık net asgari ücret tutarının yarısını geçmemek ve belgelendirilmek kaydıyla Bakanlık bütçesinin ilgili tertibinden karşılanmak suretiyle kreş imkanının sağlanması.
😎 Hakim Tarafından Verilecek Koruyucu Tedbir Kararları
Bu Kanun kapsamında korunan kişilerle ilgili olarak aşağıdaki koruyucu tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere hâkim tarafından karar verilebilir:
a) İşyerinin değiştirilmesi.
b) Kişinin evli olması hâlinde müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesi.
c) 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunundaki şartların varlığı hâlinde ve korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması.
ç) Korunan kişi bakımından hayatî tehlikenin bulunması ve bu tehlikenin önlenmesi için diğer tedbirlerin yeterli olmayacağının anlaşılması hâlinde ve ilgilinin aydınlatılmış rızasına dayalı olarak 27/12/2007 tarihli ve 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu hükümlerine göre kimlik ve ilgili diğer bilgi ve belgelerinin değiştirilmesi.
9-) Uzaklaştırma Kararı Nedir ?
Uzaklaştırma kararı 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’da kabul edilen bir koruma tedbiridir. Şiddete uğrayan/uğrama ihtimali bulunan kişiler kadın, erkek fark etmemektedir. Bu kişiler aile mahkemesi hakimine, karakola ya da Cumhuriyet savcılığına bu tehlikeyi ya da yaşadığı şiddeti anlatabilir. Ardından talebi halinde kişiye koruma kararı verilebilir. Uzaklaştırma kararı koruma kararının bir uzantısı olarak kabul edilebilir. Ancak uzaklaştırma kararı aile mahkemesi hâkimi tarafından verilebilir.
10-) Uzaklaştırma Kararı Verilebilecek Durumlar
A-) Şiddet Uygulama Riski: Şiddet uygulayan kişinin mağdura karşı fiziksel, psikolojik, cinsel ya da ekonomik şiddet uygulama tehdidinde bulunması ya da geçmişte uygulamış olması ve bu durumun devam etme ihtimalinin bulunması.
B-) Can Güvenliğinin Tehlikede Olması: Mağdurun veya mağdurun çocuklarının can güvenliğinin tehlikede olduğu hallerde, şiddet uygulayan kişinin mağdurun bulunduğu yerden uzaklaştırılması gerekir.
C-) Şiddet Uygulayan Kişinin Mağdurla Temasını Engelleme İhtiyacı: Mağdurun, şiddet uygulayan kişiyle aynı konutta bulunması veya bu kişiyle iletişime geçmesi halinde mağdurun zarar görebileceği kanaati oluştuğunda.
D-) Mahkemenin Takdir Yetkisi: Kanun, hâkime mağdurun güvenliği için gerekli gördüğü hallerde uzaklaştırma kararı verme yetkisi tanımaktadır. Bu kararda mağdurun ifadesi, tanık beyanları ve olayın somut koşulları dikkate alınır.
E-) Acil Koruma Gerektiren Durumlar: Hâkim, kolluk kuvvetlerinden mağduru korumak amacıyla geçici olarak şiddet uygulayan kişiyi uzaklaştırabilir.
Özetle: Uzaklaştırma kararı, mağdurun can ve mal güvenliğinin korunması amacıyla şiddet uygulayan kişinin mağdura yaklaşmasının engellenmesi gerektiği durumlarda verilir. Bu karar, geçici olmakla birlikte ihtiyaç duyulursa uzatılabilir ve ihlal edilmesi durumunda zorlama hapsi uygulanır.
11-) Uzaklaştırma Kararı Alabilmek İçin Yapılması Gerekenler
-Uzaklaştırma kararı alınabilmesi için öncelikle ilgili mercilere dilekçeyle başvurulması gerekmektedir. Şiddete maruz kalan veya şiddete maruz kalma tehlikesi içinde olan kişi ŞÖNİM, kolluk kuvvetleri, Aile Mahkemeleri ve Cumhuriyet Başsavcılıklarına dilekçeyle başvuru yaparak uzaklaştırma kararı verilmesini talep edebilir.
-Şiddete uğrayan kişinin dilekçesinde şiddet olayına ilişkin veya şiddet tehdidine ilişkin bilgilere açıkça yer vermesi gerekmektedir. Hatta şiddete maruz kalan kişinin talebinde darp raporuna yer vermesi de önem taşımaktadır.
-Şiddet mağduru olan kişinin talebinin ilgili mercilere ulaşması ile uzaklaştırma kararının ne kadar süre ile verileceği kararlaştırılır. Uzaklaştırma kararı ivedi bir şekilde verilir. Uzaklaştırma kararının talep edildiği bu süreçte karşı taraf kişiye baskı yapmaya ya da tehdit etmeye devam etmekteyse tekrardan talepte bulunulabileceği gibi sürecin hızlanması için ilgili kurum ya da kişilerle görüşme sağlanarak da durumun aciliyeti izah edilebilir.
12-) Uzaklaştırma Kararı Verilebilecek Kişiler
Uzaklaştırma kararı her ne kadar 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ile hukuk sistemimize girse de mağdurlar için herhangi bir kadın-erkek ayrımı yapılmamaktadır. Ayrıca mağdurun dini, evli-bekar olması, cinsel tercihi de kişi hakkında uzaklaştırma kararı verilmesinde bir değişiklik yaratmamaktadır.
-Kadınlar,
-Erkekler,
-Çocuklar (Aile bireylerinden şiddet görüyorsa)
-Diğer aile bireyleri,
-Israrlı takip mağdurları,
-Aynı evde birlikte yaşayan kişiler (Evde yaşayan diğer kişiden şiddet görüyorsa)
-Aralarında evlilik birliği bulunmayan kişiler (Sevgili, arkadaş vs.)
-Komşular
Uzaklaştırma kararı herkes için aynı şekilde verilmemektedir. Örneğin aynı evde yaşayan kişilerden birisi şiddet uyguluyor veya uygulama ihtimali bulunuyorsa şikâyet halinde evden uzaklaştırma kararı verilir.
Ayrıca uzaklaştırma kararı belli bir mesafeye kadar verilmelidir. Uzaklaştırma kararı verilmesi için kişilerin evli-bekar olmalarının bir önemi yoktur. Yani hem sevgilisi hem eski sevgilisi hem de kocası/karısı için kişi uzaklaştırma kararı talep edebilir.
Uzaklaştırma kararı kadın, çocuk, aile bireyleri ya da ısrarlı takiple mağdur olan kişiler için verilebilir. Uzaklaştırma kararı verilebilmesi için bu bireylerin eş olması gerekmez. Aynı evde yaşayan hem cins olan veya karşı cins olan kişiler de birbirleri için şiddet durumunda uzaklaştırma kararı isteyebilir. Ebeveynleriyle aynı evde yaşayan ve şiddet mağdur olan çocuklar da ebeveynleri için uzaklaştırma kararı talep edebilir. Uzaklaştırma kararı istenebilmesi için bireylerin evli olması şartı da aranmamaktadır. Aynı evde yaşayan veya evli olmayan şiddete maruz kalan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişiler de uzaklaştırma kararı talep edebilir.
13-) Uzaklaştırma Kararı Kim Tarafından Verilir ?
Uzaklaştırma kararı, önleyici bir koruma tedbiri kararı olduğu için ancak hakim tarafından verilebilmektedir. Bu uzaklaştırma kararını verebilecek kişi Aile Mahkemesi hakimidir. Kanunda bu duruma bir istisna getirilmiştir. Aile mahkemesi hakiminin vereceği koruma kararının alınmasında yüksek derecede acillik durumu söz konusu ise ve gecikmesinde sakınca varsa bu kararı kolluk amiri de alabilir. Kolluk amiri evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk işgünü içinde hakimin onayına sunar. Hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.
Hakim tarafından onaylanan tedbirler hakkında mahkeme kararı verilir. Bu karar ilgililere tebliğ edilir. Hakim tarafından onaylanan tedbirlerin süresinin uzatılması, tedbir kararına itirazlar işbu mahkemeye yapılır.
SONUÇ
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, Türkiye’de şiddet mağdurlarının korunması ve aile içi güvenliğin sağlanması açısından kritik bir hukuki düzenlemedir. Kanun kapsamında öngörülen koruyucu ve önleyici tedbirler, mağdurların yaşam hakkı ve güvenliğinin korunmasını, şiddetin tekrarının önlenmesini ve toplumsal farkındalığın artırılmasını hedeflemektedir.
Uygulamada, özellikle kaynak eksiklikleri, personelin eğitim ihtiyacı ve toplumsal algı sorunları, kanunun etkinliğini zaman zaman sınırlamaktadır. Bu nedenle, tedbirlerin daha etkili bir şekilde uygulanabilmesi için eğitim programları, hizmetlerin güçlendirilmesi, izleme ve değerlendirme mekanizmalarının kurulması ve toplumsal farkındalığın artırılması önem arz etmektedir.
Sonuç olarak, 6284 sayılı Kanun, şiddet mağdurlarının korunması için kapsamlı bir hukuki çerçeve sunmakla birlikte, kanunun öngördüğü tedbirlerin etkinliğinin artırılması ve uygulamadaki eksikliklerin giderilmesi, hem mağdurların güvenliği hem de toplumsal adaletin sağlanması açısından hayati öneme sahiptir.
6284 SAYILI KANUN KAPSAMINDA KORUYUCU VE ÖNLEYİCİ TEDBİRLER HAKKINDA EN ÇOK MERAK EDİLENLER
1-) 6284 sayılı Kanun nedir?
6284 sayılı Kanun, aile içi şiddet ve kadına yönelik şiddetin önlenmesi, mağdurların korunması ve toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla çıkarılmış bir yasadır.
2-) Koruyucu tedbir nedir?
Koruyucu tedbirler, şiddet mağdurlarının güvenliğini sağlamak amacıyla alınan tedbirlerdir. Örneğin barınma, maddi yardım, danışmanlık gibi önlemler bu kapsamda yer alır.
3-) Önleyici tedbir nedir?
Önleyici tedbirler, şiddet uygulayan kişiye yönelik alınan tedbirlerdir ve şiddetin tekrarını önlemeyi amaçlar. Örnek olarak uzaklaştırma kararı, iletişim yasağı ve evin terk edilmesi verilebilir.
4-) Koruyucu tedbirleri kimler verebilir?
-Hâkim veya Aile Mahkemesi,
-Mülki amirler,
-Kolluk kuvvetleri, acil durumlarda gecikmesinde sakınca bulunan hallerde koruyucu tedbir kararı verebilir.
5-) Önleyici tedbirleri kimler verebilir?
Önleyici tedbir kararları da hâkim tarafından verilir; acil durumlarda kolluk amirleri resen uygulayabilir.
6-) Koruyucu tedbirler nelerdir?
-Barınma yeri sağlanması,
-Geçici maddi yardım,
-Rehberlik ve danışmanlık hizmeti,
-Geçici koruma altına alma,
-İşyeri veya yerleşim yeri değişikliği,
-Aile konutu şerhi,
-Kimlik ve bilgilerinin değiştirilmesi.
7-) Önleyici tedbirler nelerdir?
-Uzaklaştırma kararı,
-Yakınlaşmama yasağı,
-İletişim yasağı,
-Evin terk edilmesi,
-Silahların alınması.
😎 Tedbirler ne kadar süreyle uygulanır?
Tedbir süresi hâkim tarafından belirlenir ve mağdurun güvenliği ile şiddetin durumu dikkate alınarak değiştirilebilir veya uzatılabilir.
9-)Tedbirlere uymayan kişiye ne olur?
Tedbir kararına uymayan kişi zorlama hapsi, para cezası veya diğer hukuki yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir.
10-) Acil durumlarda tedbir nasıl uygulanır?
Gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda, kolluk kuvvetleri veya mülki amirler resen tedbir kararlarını derhâl uygular.
11-) Tedbir kararı çocukları da kapsar mı?
Evet. Mağdur çocuklar için barınma, geçici koruma ve diğer koruyucu tedbirler uygulanabilir.
12-) Tedbirler sadece kadınlar için mi geçerlidir?
Hayır. 6284 sayılı Kanun, kadın, çocuk ve diğer şiddet mağdurlarını kapsar. Ancak uygulamada kadın mağdurlar öncelikli olarak korunur.
13-) Tedbir kararlarına itiraz edilebilir mi?
Evet. Kararların hukuka aykırı olduğu düşünüldüğünde Aile Mahkemesi veya İstinaf Mahkemesi aracılığıyla itiraz edilebilir.
14-) Tedbirlerin etkinliği nasıl artırılır?
-Kolluk ve hâkimlerin eğitimleri,
-Mağdur destek merkezlerinin güçlendirilmesi,
-İzleme ve denetim mekanizmalarının kurulması,
-Toplumsal farkındalık kampanyaları ile etkinlik artırılabilir.
15-) Tedbirler kalıcı mı?
Hayır. Tedbirler geçici ve duruma bağlıdır; şiddet riski devam ettiği sürece sürdürülür ve mahkeme kararıyla uzatılabilir.
Avukat Desteğinin Önemi
6284 Sayılı kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler; teknik bilgi, mevzuat hâkimiyeti ve yargı uygulamaları hakkında derin bir uzmanlık gerektiren konulardır. Her ne kadar kanun hükümleri açık olsa da, her olayın kendine özgü koşulları vardır ve küçük bir hata, hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle sürecin başından itibaren alanında deneyimli bir avukat ile çalışmak; doğru stratejiyi belirlemek, haklarınızı korumak ve en hızlı şekilde sonuca ulaşmak açısından büyük önem taşır.
Unutulmamalıdır ki, dava sürecinde atılacak her adımın hukuki ve maddi sonuçları vardır. Profesyonel bir avukat, yalnızca dava dilekçesinin hazırlanmasında değil, aynı zamanda delil toplama, mahkemede temsil, müzakere ve olası alternatif çözüm yollarında da rehberiniz olacaktır.
Haklarınızı riske atmamak ve süreci güvenle yönetmek için, mutlaka uzman bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.